poniedziałek, 30 marca 2015

Na wyspie gorzkich cytryn

"Podróże, podobnie jak artyści, rodzą się same. Decyduje o tym splot mnóstwa rozmaitych okoliczności, a tylko w niewielkim stopniu - cokolwiek byśmy o tym myśleli - nasze chęci czy wola. Wyrastają spontanicznie, niezależnie od naszych upodobań czy potrzeb, a najlepsze prowadzą nas nie tylko w szeroki świat, ale również w głąb siebie."[s.11] Tak rozpoczyna swoją opowieść Lawrence Durrell.

Lawrence George Durrell
W książce "Gorzkie cytryny Cypru. Opowieść o wyspie i ludziach" autor opisuje swoje doświadczenia z czasów pobytu na Cyprze, a zwłaszcza ludzi, których spotkał i z którymi się zaprzyjaźnił. Żartobliwe scenki obyczajowe przeplatają się z pełnymi powagi opisami cypryjskiego ruchu „Enosis”, czyli unii Cypru z Grecją i wyzwolenia się spod brytyjskiego panowania. Ten czas politycznych przemian pogrążył wyspę w chaosie i wojnie.
"Nie chcemy, żeby Brytyjczycy sobie poszli; chcemy, żeby zostali, ale jako  przyjaciele, a nie panowie."[s.21] - słyszy autor od miejscowych.
Komiczne momenty to przygody związane z zakupem przez Durrella domu czy odwiedziny matki i brata - przyrodnika Geralda Durrella. Lawrence Durrell osiedlił się w miejscowości Bellapais (celowo jej nazwę pisał jako "Bellapaix" przywołując starą nazwę Paix), która obecnie znajduje się w części wyspy kontrolowanej przez Turcję.
Enosis to słowo oznaczające unię,  związek,  zjednoczenie, była to zarazem nazwa ruchu zjednoczeniowego na Cyprze (a wcześniej także na Krecie), na rzecz przyłączenia do Grecji terenów związanych z nią etnicznie i historycznie. Krwawe zamieszki i groźba zamachu na życie autora zmusiła Durrella do opuszczenia wyspy.
Tytuł tego wpisu jest fragmentem wiersza L. Durrella.
Planuję powrócić jeszcze do, tym razem literackiej, twórczości tego pisarza.

Lawrence George Durrell

Gorzkie cytryny Cypru. Opowieść o wyspie i ludziach
Tłumaczenie Małgorzata Szubert
tytuł oryginału Bitter Lemons of Cyprus
wydawnictwo Świat Książki
data wydania 2010 (data przybliżona)
ISBN 978-83-247-1787-3
liczba stron 223

Lawrence George Durrell (ur. 27 lutego 1912 w Dźalandhar, zm. 7 listopada 1990 w Sommières) – angielski powieściopisarz, starszy brat zoologa Geralda Durrella.

Większość życia pisarz świadomie spędził poza Anglią. Wychowanemu w Indiach nie służył brytyjski klimat i sformalizowane społeczeństwo. Do Anglii przybył w wieku 11 lat w celu uzyskania wykształcenia. Nie odpowiadała mu jednak dyscyplina szkolna i miał w związku z tym trudności w nauce. W konsekwencji nie zdał egzaminów uniwersyteckich. Dorabiał natomiast jako pianista jazzowy w londyńskich klubach.

W 1935 roku wraz z pierwszą żoną i matką przeniósł się na grecką wyspę Korfu. Wraz ze zmianą klimatu, Durrell rozpoczął pierwsze próby pisarskie. Po przeczytaniu zaś książki Henry’ego Millera Zwrotnik Raka nawiązał z pisarzem przyjaźń, początkowo korespondencyjną, która zmieniła się w 45 lat ożywionej znajomości. Listy pisarzy zebrano i opublikowano [także po polsku H. Miller-L. Durrell-Listy. 1935-1980 wyd. Noir sur Blanc].
W 1945 roku Durrell przyjechał na Rodos jako oficer do spraw informacji na archipelag Dodekanezu. Przez pewien czas mieszkał na wyspie w domu na starym muzułmańskim cmentarzu przy meczecie.
Jego młodszym bratem był Gerald Durrell, przyrodnik i pisarz, jeden z twórców koncepcji współczesnych ogrodów zoologicznych.
Jego najsłynniejsze dzieło to tetralogia Kwartet aleksandryjski (The Alexandria Quartet, 1957-60). Po opublikowaniu pierwszych części, Durrella wymieniano wśród kandydatów do Literackiej Nagrody Nobla, do dziś zaś uchodzi za jednego z tych pisarzy, którzy nie otrzymali jej, mimo znacznego wkładu w światową literaturę.
Powieść posłużyła za inspirację Julio Cortazarowi do napisania słynnej Gry w klasy.

W 1952 roku Durrell został przeniesiony na Cypr, gdzie kupił dom i zajął się nauczaniem języka angielskiego w gimnazjum Pancyprian. Napisał o swoim pobycie  na Cyprze w książce „Gorzkie cytryny Cypru”, która zdobyła Nagrodę Duff Cooper.  W 1957 roku Durrell opuścił Cypr w sierpniu 1956.[źródło]

37/2015 

WYZWANIA